Η λήψη αποφάσεων των ηγετών καταρρέει στην αβεβαιότητα επειδή αναγκάζονται να δράσουν πριν υπάρξει σαφήνεια. Ωστόσο, τα περισσότερα πλαίσια λήψης αποφάσεων έχουν σχεδιαστεί για σταθερά, προβλέψιμα περιβάλλοντα και όχι για μεταβαλλόμενα και αβέβαια.
Όταν οι πληροφορίες είναι ελλιπείς, ο χρόνος συμπιέζεται και οι συνέπειες φαίνονται προσωπικές, ο εγκέφαλος καταφεύγει σε απλουστεύσεις που φαίνονται λογικές αλλά υπονομεύουν τη σωστή κρίση. Αυτή είναι η βασική αιτία πίσω από τη φτωχή λήψη αποφάσεων υπό αβεβαιότητα. Όχι η έλλειψη ευφυΐας, αλλά η ασυμφωνία μεταξύ πλαισίου και μεθόδου.
Πώς οι ηγέτες παίρνουν αποφάσεις χωρίς επαρκή δεδομένα;
Οι ηγέτες σπάνια παίρνουν αποφάσεις με “λιγότερα δεδομένα”. Συνήθως παίρνουν αποφάσεις με λάθος είδος δεδομένων για την κατάσταση που αντιμετωπίζουν.
Υπό αβεβαιότητα, οι ηγέτες συχνά
- Υπερτονίζουν ιστορικά στοιχεία που πλέον δεν αντικατοπτρίζουν την πραγματικότητα
- Αναζητούν πρόωρη συμφωνία για να μειώσουν την αίσθηση άβολης αβεβαιότητας
- Αντιμετωπίζουν ασαφή προβλήματα σαν να είναι απλώς πολύπλοκα, όχι ουσιαστικά αβέβαια, όπως αναλύεται στο άρθρο «Κουλτούρα Ασφάλειας. Γιατί τα Procedures Δεν Αρκούν σε Πολύπλοκα Συστήματα»
Όταν οι ηγέτες παίρνουν αποφάσεις με ελλιπείς πληροφορίες, το ένστικτο είναι να γεμίσουν το κενό γρήγορα. Να αποφασίσουν, να ανακοινώσουν, να προχωρήσουν. Αλλά η αβεβαιότητα δεν επιβραβεύει μόνο την ταχύτητα. Επιβραβεύει και την ικανότητα να καταλαβαίνεις τη κατάσταση.
Οι ηγέτες υψηλής απόδοσης επιβραδύνουν το πλαίσιο, όχι την εκτέλεση. Ρωτούν
- Τι είδους πρόβλημα είναι πραγματικά αυτό;
- Είναι το cause and effect γνωστό εκ των προτέρων ή φαίνεται μόνο μετά την πράξη;
Η ποιότητα των αποφάσεων βελτιώνεται όχι περιμένοντας τη βεβαιότητα, αλλά επιλέγοντας ενέργειες που παράγουν πληροφορία με ασφάλεια.
Οι όροι και οι έννοιες που στηρίζουν αυτές τις ικανότητες περιγράφονται στο The Decision Layer Lexicon.
Γιατί η αβεβαιότητα οδηγεί σε φτωχή κρίση;
Η αβεβαιότητα ενεργοποιεί μηχανισμούς απειλής. Ψυχολογικούς, κοινωνικούς και σχετιζόμενους με τη φήμη.
Υπό πίεση, οι ηγέτες ασυνείδητα
- Περιορίζουν την προσοχή τους σε οικεία μοτίβα
- Προσφεύγουν στην εξουσία ή προηγούμενη επιτυχία
- Μπερδεύουν την αυτοπεποίθηση με την ικανότητα
Αυτός είναι ο λόγος που η αβεβαιότητα οδηγεί σε φτωχή κρίση. Ο εγκέφαλος μεταβαίνει από την εξερεύνηση στην προστασία. Αυτό που φαίνεται σαν αποφασιστικότητα είναι συχνά άμυνα μεταμφιεσμένη σε δράση.
Τα δεδομένα το επιβεβαιώνουν. Έρευνες στη συμπεριφορική επιστήμη λήψης αποφάσεων, δείχνουν ότι το στρες μειώνει τη γνωστική ευελιξία, ενισχύει προκαταλήψεις και καταστέλλει τη διαφωνία. Τις συνθήκες ακριβώς δηλαδή, κάτω απ’ τις οποίες οι ομάδες πιστεύουν ότι είναι “ευθυγραμμισμένες”.
Το ίδιο φαινόμενο παρατηρείται και σε περιβάλλοντα υψηλού ρίσκου, όπου η ύπαρξη procedures δεν εξασφαλίζει ποιοτικές αποφάσεις υπό πίεση, όπως αναλύεται στο «Κουλτούρα Ασφάλειας. Γιατί τα Procedures Δεν Αρκούν σε Πολύπλοκα Συστήματα»
Ο κίνδυνος δεν είναι ότι οι ηγέτες δεν ξέρουν τι να κάνουν.
Είναι ότι παύουν να παρατηρούν αυτά που δεν ξέρουν.
Αυτή η κατάρρευση δεν συμβαίνει σε επίπεδο στρατηγικής ή ικανότητας.
Συμβαίνει σε ένα βαθύτερο, συχνά αόρατο επίπεδο όπου η αντίληψη, τα συναισθήματα και ο συντονισμός αλληλεπιδρούν σε πραγματικό χρόνο.
Αυτό διερευνάται σε βάθος στο The Decision Layer. Οι Δεξιότητες που Λείπουν απ’ τους Ηγέτες του 21ου Αιώνα.
Πραγματικά παραδείγματα λήψης αποφάσεων υπό αβεβαιότητα
Κλασικά παραδείγματα λήψης αποφάσεων υπό αβεβαιότητα, σπάνια ξεκινούν με δραματική αποτυχία. Ξεκινάνε με λογικές υποθέσεις που εφαρμόζονται πολύ αυστηρά.
- Ένας CEO επενδύει σε ένα ήδη επιτυχημένο κανάλι ανάπτυξης ενώ η αγορά αλλάζει δραματικά
- Ένα Leadership Team καθυστερεί δράση, περιμένοντας δεδομένα που θα εμφανιστούν μόνο μετά από κάποια κίνηση
- Μια εταιρεία ξεκινά μια μεγάλη αλλαγή όταν μικρά, περιορισμένα πειράματα θα είχαν αποκαλύψει περιορισμούς
Σε κάθε περίπτωση, το σφάλμα δεν είναι η απόφαση. Είναι η προσέγγιση. Οι ηγέτες αντιμετωπίζουν την αβεβαιότητα ως προσωρινό κενό που πρέπει να κλείσει, αντί να την πλοηγηθούν ως συνθήκη.
Αυτό που αποτυγχάνει σ’ αυτές τις στιγμές δεν είναι η ευφυΐα ή η πρόθεση.
Είναι η ικανότητα της ομάδας να παρατηρεί, να ερμηνεύει και να συντονίζεται υπό πίεση. Το αόρατο επίπεδο που καθορίζει την ποιότητα της απόφασης.
Αυτό το επίπεδο εξετάζεται στο The Decision Layer. Οι Δεξιότητες που Λείπουν απ’ τους Ηγέτες του 21ου Αιώνα.
Για πρόσθετα παραδείγματα πραγματικών ομάδων υπό πίεση, δείτε επίσης το Γιατί οι ομάδες αποτυγχάνουν υπό πίεση.
Τι ξεχωρίζει τους αποτελεσματικούς ηγέτες από αυτούς που υπερφορτώνονται;
Οι αποτελεσματικοί ηγέτες αλλάζουν το πώς λαμβάνονται οι αποφάσεις. Όχι μόνο το ποιος τις παίρνει.
Κάνουν
- Πολλαπλά μικρά πειράματα αντί για μία μεγάλη απόφαση
- Επιβραβεύουν πρώιμα σήματα αντί για ολοκληρωμένες προβλέψεις
- Σχεδιάζουν αποφάσεις ως μηχανισμούς μάθησης, όχι τελικές απαντήσεις
Αυτό μετατοπίζει την ηγεσία από πρόβλεψη σε προσαρμογή.
Υπό αβεβαιότητα, οι πιο δυνατοί ηγέτες δεν ρωτούν
“Ποια είναι η σωστή απόφαση;”
Ρωτούν
“Ποιο είναι το επόμενο ασφαλές βήμα που θα μας διδάξει κάτι;”
Πώς φαίνεται η ηγεσία όταν δεν υπάρχει σαφήνεια;
Μόνο μετά από αυτή την αλλαγή πλαισίου έχει σημασία η αφήγηση.
Ένας ηγέτης που συνεργάστηκα είπε απλά
“Τη στιγμή που σταμάτησα να προσποιούμαι ότι ξέραμε, η ομάδα μου άρχισε να σκέφτεται ξανά.”
Η αλλαγή αυτή, από “θέατρο βεβαιότητας” σε συλλογική κατανόηση, άλλαξε τα πάντα. Οι συναντήσεις έγιναν πιο ουσιαστικές. Τα πειράματα αντικατέστησαν τις συζητήσεις. Η λογοδοσία αυξήθηκε γιατί η μάθηση ήταν σαφής, όχι υπονοούμενη.
Η αβεβαιότητα δεν εξαφανίστηκε. Αλλά η ποιότητα των αποφάσεων βελτιώθηκε γιατί η ηγεσία σταμάτησε να παλεύει με τη συνθήκη και άρχισε να σχεδιάζει γι’ αυτήν.
Διάβασε επίσης: Γιατί τα Meetings Δημιουργούν Ευθυγράμμιση αλλά Όχι Σαφήνεια
Bottom line
Η λήψη αποφάσεων υπό αβεβαιότητα δεν είναι αδυναμία της ηγεσίας. Είναι η κανονική κατάσταση της σύγχρονης ηγεσίας.
Αυτό που καταρρέει δεν είναι η κρίση.
Αυτό που καταρρέει είναι η ψευδαίσθηση ότι ο έλεγχος έρχεται από το να έχεις όλες τις απαντήσεις.
Οι ηγέτες που επιτυγχάνουν δεν είναι αυτοί που αποφασίζουν πιο γρήγορα,
αλλά αυτοί που σχεδιάζουν αποφάσεις που εξελίσσονται καθώς η πραγματικότητα αποκαλύπτεται.
